Ergens in januari, op een dag dat de zon net even doorzet, wordt er gevlogen. Een honingbij die de kast verlaat zodra het richting de tien graden kruipt. Een hommelkoningin die te vroeg wakker is geworden uit haar winterslaap en nú brandstof nodig heeft. Ze treffen een land dat nog dicht zit — op dat ene witte klokje na.
Op zachte winterdagen zijn sneeuwklokjes een van de weinige voedselbronnen voor hommelkoninginnen en vroege bijen. Wie er een plant, plant meer dan een bloem: een opengehouden deur in het magerste seizoen.
De klok hangt open, de hommel weet de weg
01Wat de bloem te bieden heeft
Alles aan het sneeuwklokje is ingericht op winterbezoek. De hangende klok houdt regen en sneeuw buiten, zodat nectar en stuifmeel droog blijven — een overdekt restaurant in een natte maand. De groene merktekens op de binnenste bloembladen werken als honingmerk: een landingsbaken dat de weg wijst naar het zoet. En omdat een insect ondersteboven naar binnen moet, blijft het stuifmeel keurig hangen voor het volgende klokje.
Bij vorst houdt de galanthus de klok gesloten en beschermt wat erin zit; zodra het zacht wordt, gaat de bloem open. Zo is er in de praktijk bijna elke milde winterdag iets te halen, wekenlang — langer dan de meeste voorjaarsbloemen het volhouden.
02Waarom die paar weken zo zwaar tellen
Een hommelvolk begint elk jaar bij nul: alleen de koningin overwintert, en zij moet in haar eentje een nest starten. Elke vroege vlucht die niets oplevert, kost reserves die ze niet heeft. De eerste bloemen van het jaar bepalen zo mede of er in juni hommels in je tuin zoemen.
Tegelijk is er in het moderne landschap steeds minder te halen. Monocultuur en verharding hebben de winterkale periode langer en leger gemaakt: waar vroeger bermen en hagen stonden, ligt nu vaak steen. Daarom is elk klokje in een tuin, op een balkon of in een berm winst. Wip een tegel, plant een bol — één tegel eruit, de eerste bloem erin.
De teruggave
Voor elke bestelling bij Project De Eerste Bloem van het Jaar planten we een extra bol in de openbare ruimte: bermen, schoolpleinen, buurtgroen. Zichtbaar, elk voorjaar opnieuw.
03Zo maak je er een wintermenu van
Het sneeuwklokje opent het seizoen; met een paar buren wordt het een doorlopend buffet. Winterakoniet en krokus volgen in februari, helleborus bloeit er dwars doorheen en wilgenkatjes leveren in maart het grote stuifmeelwerk. Wie in de nazomer plant, heeft het menu voor januari al klaarstaan.
En let in januari zelf maar eens op: zie je een hommel op je sneeuwklokje, dan kijk je naar een koningin. Zag je ook de bloem als eerste bloeien? Meld je vondst — dan staat jouw klokje op de bloeikaart van Nederland.
04Veelgestelde vragen
Helpen sneeuwklokjes echt bijen en hommels?
Ja. Op zachte winterdagen zijn sneeuwklokjes een van de weinige voedselbronnen voor hommelkoninginnen en vroege bijen: de bloem biedt zowel nectar als stuifmeel op een moment dat er verder bijna niets bloeit. Eén pol maakt geen zomer, maar in januari telt elke bloem.
Vliegen er in januari al bijen?
Op zachte dagen wel. Honingbijen verlaten de kast als het richting de tien graden gaat, en een hommelkoningin die te vroeg uit haar winterslaap wordt gewekt, vliegt zelfs bij nog lagere temperaturen. Juist die vroege vliegers hebben nectar nodig — en vinden bijna niets.
Wat kan ik naast sneeuwklokjes planten voor vroege bijen?
Winterakoniet, krokus en helleborus bloeien kort na het sneeuwklokje en verlengen zo het vroege voedselseizoen. Ook wilgenkatjes zijn in het vroege voorjaar een belangrijke stuifmeelbron. Samen overbruggen ze de weken tot de rest van de tuin ontwaakt.
Zijn gekochte bloembollen wel veilig voor bijen?
Niet vanzelfsprekend: bollen uit gangbare teelt kunnen resten van bestrijdingsmiddelen bevatten. SELA-bollen groeien in natuurlijke, levende grond, zonder gifstoffen en zonder kunstmest — veilig voor alles wat er in je tuin op afkomt.